Bỏ qua, tới nội dung chính
AusNatures

Năng lượng & căng thẳng7 phút đọc

Vitamin nhóm B gồm 8 loại nào? Vai trò và thực phẩm giàu vitamin B

Vitamin nhóm B gồm 8 chất khác nhau, cùng giúp cơ thể giải phóng năng lượng từ thức ăn. Bài viết tóm tắt vai trò từng loại và những thực phẩm quen thuộc chứa chúng.

Bạn hẳn đã nghe nhiều về "vitamin B", nhưng thực ra đây không phải một chất duy nhất. Vitamin nhóm B là một "gia đình" gồm 8 vitamin khác nhau. Mỗi loại có tên và việc riêng, nhưng cùng chung một điểm: tham gia vào quá trình cơ thể giải phóng năng lượng từ thức ăn.

Bài viết này giúp bạn điểm qua 8 loại vitamin B, thực phẩm quen thuộc chứa chúng và những ai dễ bị thiếu.

Vitamin nhóm B là gì và vì sao gắn với "năng lượng"?

Cả 8 vitamin nhóm B đều tan trong nước. Theo Healthdirect Australia, vì tan trong nước nên phần lớn vitamin B không được cơ thể dự trữ nhiều, do đó bạn cần có thực phẩm chứa vitamin B đều đặn trong bữa ăn. Riêng vitamin B12 và folate có thể được dự trữ ở gan.

Có một hiểu lầm khá phổ biến là vitamin B "cung cấp năng lượng". Thực ra năng lượng (calo) đến từ tinh bột, chất béo và chất đạm. Vitamin nhóm B giống như những "người phụ việc" cho các enzyme, giúp cơ thể chuyển hóa các chất này thành dạng năng lượng mà tế bào sử dụng được. Một số vitamin B còn tham gia tạo hồng cầu và duy trì hệ thần kinh.

8 loại vitamin nhóm B và vai trò chính

  • Vitamin B1 (thiamin): giúp cơ thể phân giải và giải phóng năng lượng từ thức ăn, góp phần giữ cho hệ thần kinh khỏe mạnh.
  • Vitamin B2 (riboflavin): giúp giải phóng năng lượng từ thức ăn, góp phần duy trì da, mắt và hệ thần kinh khỏe mạnh.
  • Vitamin B3 (niacin): tham gia giải phóng năng lượng từ thức ăn, góp phần duy trì hệ thần kinh và da. Niacin có hai dạng thường gặp là acid nicotinic và nicotinamid.
  • Vitamin B5 (acid pantothenic): có mặt trong hầu hết thực phẩm, tham gia giải phóng năng lượng từ thức ăn.
  • Vitamin B6 (pyridoxin): giúp cơ thể sử dụng và dự trữ năng lượng từ chất đạm và tinh bột, đồng thời tham gia tạo hemoglobin – chất vận chuyển oxy trong hồng cầu.
  • Vitamin B7 (biotin): cần với lượng rất nhỏ để tạo các acid béo. Vi khuẩn có lợi trong đường ruột cũng tạo ra một phần biotin.
  • Vitamin B9 (folate, acid folic): cần cho việc tạo DNA, RNA và hồng cầu khỏe mạnh. Folate là dạng có sẵn trong thực phẩm, còn acid folic là dạng tổng hợp dùng trong thực phẩm bổ sung và thực phẩm tăng cường vi chất.
  • Vitamin B12 (cobalamin): tham gia tạo hồng cầu, duy trì hệ thần kinh, giúp giải phóng năng lượng từ thức ăn và giúp cơ thể sử dụng folate.

Các vitamin này thường "làm việc theo nhóm", nên một chế độ ăn đa dạng quan trọng hơn việc chỉ chú ý riêng một loại.

Bảng thực phẩm giàu vitamin nhóm B

Bảng dưới đây tổng hợp theo NHS (Anh) và Healthdirect (Úc), ưu tiên những món dễ tìm ở chợ Việt.

VitaminTên gọiThực phẩm quen thuộc
B1ThiaminThịt heo, cá ngừ, ngũ cốc nguyên hạt, bánh mì nguyên cám, đậu Hà Lan, hạt điều, cam, chuối
B2RiboflavinSữa, sữa chua, trứng, gan gà, nấm, rau lá xanh
B3NiacinThịt gà, thịt, cá, trứng, đậu phộng, hạt hướng dương, nấm, khoai tây
B5Acid pantothenicThịt gà, thịt bò, gan, trứng, cá hồi, nấm, quả bơ, bông cải xanh
B6PyridoxinThịt heo, thịt gia cầm, cá, đậu phộng, đậu nành và đậu phụ, yến mạch, chuối, sữa
B7BiotinTrứng, đậu phộng, nấm, bông cải xanh, ngũ cốc nguyên hạt (có ở nhiều thực phẩm nhưng hàm lượng thấp)
B9FolateRau lá xanh đậm như cải bó xôi, bông cải xanh, măng tây, đậu Hà Lan, đậu gà, đậu đỏ, quả bơ, rong biển
B12CobalaminThịt, cá, hàu, bạch tuộc, trứng, sữa, phô mai; một số thực phẩm có tăng cường B12

Mẹo giữ lại vitamin B khi chọn và nấu thức ăn

  • Chọn ngũ cốc ít xay xát: theo Better Health Channel (Úc), quá trình xay xát loại bỏ phần cám là nơi chứa nhiều vitamin nhóm B nhất, nên gạo trắng, bột mì trắng nghèo vitamin B hơn loại nguyên hạt.
  • Nấu vừa đủ: vitamin nhóm B dễ hao hụt khi nấu lâu; hấp, xào nhanh hoặc dùng cả nước canh giúp giữ lại nhiều hơn.
  • Tránh ánh nắng: riboflavin (B2) dễ bị tia UV phá hủy, nên để sữa và thực phẩm giàu B2 tránh nắng trực tiếp.

Ai dễ bị thiếu vitamin nhóm B?

Với người khỏe mạnh có chế độ ăn đa dạng, thiếu vitamin nhóm B mức độ nặng không phổ biến. Tuy vậy, một số nhóm cần lưu ý hơn:

  • Người ăn chay trường, nhất là thuần chay: vitamin B12 không có sẵn trong rau củ, trái cây hay ngũ cốc. Hướng dẫn dinh dưỡng của Úc khuyên người ăn thuần chay dùng thêm B12.
  • Người lớn tuổi: nhiều người cao tuổi tiết ít acid dạ dày hơn, khiến việc hấp thu B12 từ thức ăn kém đi.
  • Người dùng một số thuốc trong thời gian dài: chẳng hạn metformin hoặc thuốc ức chế bơm proton (nhóm thuốc giảm tiết acid dạ dày).
  • Người uống nhiều rượu: rượu làm giảm khả năng hấp thu và dự trữ vitamin B1.
  • Phụ nữ chuẩn bị mang thai và đang mang thai: nhu cầu folate tăng cao trong giai đoạn này.

Nếu bạn thuộc các nhóm trên và có biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, tê bì tay chân, lưỡi đỏ và đau hoặc hay quên, hãy đi khám để được xét nghiệm khi cần. Đọc thêm bài vitamin B12 ở người ăn chay và người lớn tuổi.

Gợi ý tham khảo: AusNatures Super B Plus

Ăn uống đa dạng luôn là nền tảng, thực phẩm bổ sung chỉ là phần thêm vào. Nếu bạn là người trưởng thành và muốn bổ sung thêm vitamin nhóm B, có thể tham khảo AusNatures Super B Plus – thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhập khẩu từ Úc, dạng viên nén, lọ 60 viên.

  • Thành phần mỗi viên: vitamin B3 (nicotinamid) 30 mg, vitamin B5 (acid pantothenic) 13 mg, vitamin B1 (thiamin) 10 mg, vitamin B2 (riboflavin) 6,5 mg, vitamin B6 (pyridoxin) 6 mg, acid folic 400 mcg, biotin 65 mcg, vitamin B12 (cyanocobalamin) 6,5 mcg.
  • Công dụng: Hỗ trợ cải thiện tình trạng căng thẳng, mệt mỏi do thiếu vitamin nhóm B.
  • Đối tượng sử dụng: Người trưởng thành.
  • Cách dùng: Uống 1 viên mỗi ngày.

Lưu ý: Không dùng cho người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Phụ nữ có thai, cho con bú, người đang dùng thuốc hãy hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng. Nếu triệu chứng vẫn tồn tại hoặc gặp tác dụng phụ, hãy ngừng dùng và hỏi ý kiến chuyên gia y tế. Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Tóm lại

  • Vitamin nhóm B gồm 8 loại: B1, B2, B3, B5, B6, B7 (biotin), B9 (folate) và B12, đều tan trong nước.
  • Chúng không phải "nguồn năng lượng" mà giúp cơ thể chuyển hóa thức ăn thành năng lượng, đồng thời tham gia tạo hồng cầu và duy trì hệ thần kinh.
  • Thịt, cá, trứng, sữa, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và rau lá xanh là nguồn vitamin B dễ tìm; B12 chủ yếu có trong thực phẩm nguồn động vật.
  • Người ăn chay trường, người lớn tuổi, người dùng một số thuốc kéo dài nên hỏi bác sĩ và xét nghiệm khi có dấu hiệu bất thường.

Tài liệu tham khảo

Cập nhật 19 tháng 11, 2026

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay điều trị của nhân viên y tế. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Sản phẩm liên quan

Bài viết khác