Thai kỳ6 phút đọc
Vi chất cần chú ý khi cho con bú: năng lượng, nước, i-ốt, DHA, canxi
Khi cho con bú, mẹ cần thêm năng lượng, nước và chú ý i-ốt, DHA từ cá, canxi, vitamin D. Bài viết tóm tắt khuyến nghị của Bộ Y tế, Viện Dinh dưỡng và cách ăn dễ áp dụng.

Sau sinh, cơ thể mẹ vừa cần hồi phục, vừa tạo sữa cho bé mỗi ngày. Sữa mẹ được làm từ chính nguồn dinh dưỡng của mẹ, và lượng một số vi chất trong sữa như i-ốt hay DHA chịu ảnh hưởng bởi những gì mẹ ăn.
Tin vui là mẹ không cần một chế độ ăn quá đặc biệt. NHS (Hệ thống Y tế Quốc gia Anh) cho biết mẹ cho con bú không cần ăn kiêng kiểu riêng, chỉ cần ăn đa dạng và lành mạnh. Dưới đây là những điểm mẹ nên chú ý nhất.
Năng lượng và nước: ăn đủ, uống đủ
Theo Hướng dẫn quốc gia về dinh dưỡng của Bộ Y tế (QĐ 776/QĐ-BYT, 2017), bà mẹ cho con bú cần thêm khoảng 500 kcal mỗi ngày so với trước khi mang thai. Tờ hướng dẫn của Viện Dinh dưỡng (2024) gợi ý lượng ăn tương đương khoảng 3 bát cơm mỗi ngày kèm thức ăn hợp lý, chia thành 3–6 bữa.
Mỗi bữa nên có đủ 4 nhóm thực phẩm:
- Chất bột đường: cơm, bún, miến, phở, khoai củ.
- Chất đạm: thịt, cá, trứng, tôm, cua, sữa, đậu đỗ.
- Chất béo: dầu ăn, mỡ, lạc, vừng.
- Vitamin và chất khoáng: rau củ, trái cây nhiều màu sắc.
Về nước, Viện Dinh dưỡng khuyên mẹ uống đủ, khoảng 2 lít mỗi ngày; hướng dẫn năm 2017 của Bộ Y tế nêu mức 2,5–3 lít. Cách đơn giản là để sẵn một cốc nước mỗi lần cho bú, uống thêm khi khát, khi trời nóng hoặc ra nhiều mồ hôi. Nước lọc, sữa, canh và nước ép trái cây pha loãng đều góp phần.
I-ốt: vi chất mẹ hay quên
I-ốt cần cho hoạt động của tuyến giáp và sự phát triển não bộ của trẻ. Theo QĐ 776/QĐ-BYT, nhu cầu i-ốt của bà mẹ cho con bú là 250 mcg/ngày, cao hơn cả khi mang thai (220 mcg). Healthdirect, cổng thông tin y tế của Chính phủ Úc, ghi mức 270 mcg/ngày và khuyên phụ nữ cho con bú ở Úc uống thêm viên i-ốt 150 mcg mỗi ngày.
Ở Việt Nam, cách dễ nhất là dùng muối i-ốt hoặc bột canh i-ốt khi nấu ăn hằng ngày, kết hợp hải sản, cá, trứng, sữa. Dù dùng muối i-ốt, mẹ vẫn nên ăn nhạt vừa phải, dưới 5 g muối mỗi ngày theo khuyến nghị của Bộ Y tế. Người có bệnh tuyến giáp cần hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ viên bổ sung i-ốt nào.
DHA từ cá: ăn đều, chọn đúng loại
DHA là một axit béo omega-3 có nhiều trong cá béo. Bộ Y tế khuyên bà mẹ cho con bú ăn cá ít nhất 3 lần mỗi tuần. NHS cũng gợi ý ít nhất 2 phần cá mỗi tuần, trong đó có 1 phần cá béo, mỗi phần khoảng 140 g.
- Nên chọn: cá hồi, cá trích, cá mòi, cá cơm, cá rô phi, cá basa, tôm, tất cả nấu chín.
- Cá béo như cá hồi, cá trích, cá mòi: NHS khuyên không quá 2 phần mỗi tuần.
- Cá mập, cá kiếm, cá cờ (marlin): người lớn không quá 1 phần mỗi tuần.
Nếu mẹ ít ăn cá hoặc ăn chay, hãy hỏi bác sĩ về nguồn DHA phù hợp với mình.
Canxi và vitamin D cho mẹ, cho bé
Nhu cầu canxi của bà mẹ cho con bú là 1.300 mg/ngày theo QĐ 776/QĐ-BYT. Nguồn canxi dễ tìm gồm sữa, sữa chua, phô mai, cá nhỏ và tôm tép ăn cả xương, vỏ, đậu phụ, rau lá xanh đậm. Nếu mẹ không uống được sữa, hãy hỏi bác sĩ cách bù canxi.
Vitamin D giúp cơ thể sử dụng canxi. Ở Anh, NHS khuyên mọi người, kể cả mẹ cho con bú, cân nhắc bổ sung 10 mcg vitamin D mỗi ngày vào mùa thu và mùa đông, khi ít nắng. Với bé chỉ bú mẹ, NHS khuyên cho bé uống vitamin D 8,5–10 mcg mỗi ngày. Liều cho bé nên được bác sĩ nhi tư vấn, mẹ không tự cho bé dùng sản phẩm của người lớn.
Tiếp tục vitamin theo hướng dẫn của bác sĩ
Theo hướng dẫn hiện hành của Bộ Y tế, mẹ tiếp tục uống viên sắt/acid folic đến hết 6 tuần sau sinh, xem thêm bài sắt và thiếu máu thai kỳ. Mẹ mất máu nhiều khi sinh hoặc đang thiếu máu có thể cần dùng lâu hơn theo chỉ định.
Mẹ ăn thuần chay cần chú ý vitamin B12: NHS lưu ý người ăn kiêng nghiêm ngặt như ăn thuần chay có thể cần B12 từ thực phẩm tăng cường hoặc viên bổ sung. Ngoài ra, NHS khuyên mẹ cho con bú dùng không quá 200 mg caffeine mỗi ngày; Viện Dinh dưỡng khuyên không uống rượu bia, không hút thuốc lá.
Trước khi dùng bất kỳ thuốc, vitamin hay thảo dược nào trong thời gian cho con bú, mẹ nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Gợi ý cho mẹ đang cho con bú
AusNatures Pregnancy Essentials là thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhập khẩu từ Úc, dành cho phụ nữ chuẩn bị mang thai, đang mang thai và cho con bú. Trong liều 2 viên có calci 600 mg, vitamin D3 10 mcg, magnesi 100 mg, cholin 120 mg, sắt (từ sắt fumarat) 10 mg, acid folic 400 mcg, vitamin B12 2,6 mcg cùng các vitamin nhóm B, kẽm, selen. Công thức không có i-ốt và DHA, nên mẹ vẫn cần muối i-ốt và cá trong bữa ăn. Cách dùng: uống 02 viên/ngày/lần hoặc theo sự chỉ dẫn của chuyên gia y tế. Công dụng: Hỗ trợ tăng cường sức khoẻ.
Lưu ý: hỏi bác sĩ trước khi dùng, nhất là khi mẹ đang dùng thuốc, có bệnh tuyến giáp hoặc đang uống viên sắt, canxi theo đơn. Không dùng cho người tăng calci máu, bệnh gan thận cấp tính, lao phổi; người rối loạn đông máu hoặc đang dùng thuốc chống đông (như warfarin); người viêm loét dạ dày – tá tràng, tăng kali huyết, cường giáp, suy giáp; người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào. Sản phẩm có chứa selen, không dùng quá liều. Vitamin và khoáng chất không thay thế chế độ ăn uống cân bằng. Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Tóm lại
- Mẹ cho con bú cần thêm khoảng 500 kcal/ngày, chia 3–6 bữa đủ 4 nhóm thực phẩm và uống đủ nước, để sẵn cốc nước mỗi lần cho bú.
- Dùng muối i-ốt hằng ngày (nhu cầu 250 mcg/ngày theo Bộ Y tế); người có bệnh tuyến giáp hỏi bác sĩ trước khi bổ sung.
- Ăn cá ít nhất 3 lần/tuần, chọn cá ít thủy ngân; đủ canxi 1.300 mg/ngày từ sữa, cá nhỏ, đậu phụ, rau xanh.
- Tiếp tục viên sắt/acid folic và vitamin D theo hướng dẫn của bác sĩ; hỏi bác sĩ nhi về vitamin D cho bé.
Tài liệu tham khảo
Cập nhật 19 tháng 11, 2026
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay điều trị của nhân viên y tế. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Sản phẩm liên quan
Bài viết khác
- Ăn cá bao nhiêu mỗi tuần là đủ? Cách chọn cá ít thủy ngân cho cả nhàÍt nhất 2 bữa cá mỗi tuần, trong đó có 1 bữa cá béo, là mốc dễ nhớ. Bài viết gợi ý khẩu phần theo độ tuổi, cách chọn cá ít thủy ngân và chế biến cá sao cho lành.
- Axit folic trước và trong thai kỳ: uống khi nào, bao nhiêu mỗi ngày?Vì sao nên bổ sung acid folic từ trước khi mang thai, liều thường được Bộ Y tế và WHO khuyến cáo, ai cần liều khác và những thực phẩm giàu folate dễ tìm trong bữa ăn.
- Bảo vệ mắt khi làm việc với màn hình – quy tắc 20-20-20 dễ nhớMắt mỏi, khô, nhìn mờ sau nhiều giờ trước máy tính là chuyện thường gặp. Quy tắc 20-20-20, chỉnh ánh sáng và khoảng cách, chớp mắt đủ, khám mắt định kỳ sẽ giúp đôi mắt dễ chịu hơn.
