Bỏ qua, tới nội dung chính
AusNatures

Xương khớp6 phút đọc

Giữ xương chắc khỏe sau tuổi 40: vận động, ăn uống và đo mật độ xương

Sau tuổi 40, xương mất dần mật độ một cách thầm lặng. Vận động chịu lực, ăn đủ canxi, vitamin D và đi kiểm tra đúng lúc giúp bạn chủ động giữ xương chắc khỏe.

Xương là một mô sống: mỗi ngày, xương cũ được tiêu đi và xương mới được tạo ra. Thời trẻ, quá trình tạo xương chiếm ưu thế; đến tuổi trung niên, cán cân dần đảo chiều và lượng xương mất đi nhiều hơn lượng xương được bù lại.

Sự sụt giảm này diễn ra âm thầm, không gây đau. Tin tốt là bạn vẫn có thể làm chậm nó bằng những thói quen rất đời thường: vận động, ăn uống và đi kiểm tra đúng lúc.

Điều gì xảy ra với xương sau tuổi 40?

Ở phụ nữ, mãn kinh là bước ngoặt. Theo NIH ODS, lượng estrogen giảm khiến cơ thể hấp thu canxi kém hơn, thải canxi qua nước tiểu nhiều hơn và tăng tiêu xương. Trung bình, phụ nữ mất khoảng 1% mật độ xương mỗi năm sau mãn kinh.

Nam giới cũng mất xương theo tuổi, nhưng nguy cơ gãy xương thường tăng muộn hơn nữ giới khoảng 5–10 năm.

Healthdirect Australia gọi loãng xương là một "bệnh thầm lặng": thường không có triệu chứng cho đến khi gãy xương. Các vị trí hay gặp là cột sống, cánh tay và xương hông; gãy đốt sống có thể khiến người bệnh thấp đi và lưng cong dần.

Những yếu tố ảnh hưởng đến mật độ xương

Một số yếu tố không thay đổi được, số khác lại nằm trong tầm tay bạn. Theo Healthdirect Australia, các yếu tố làm tăng nguy cơ loãng xương gồm:

  • Tuổi và giới: tuổi càng cao nguy cơ càng tăng; phụ nữ có nguy cơ cao hơn nam giới.
  • Nội tiết và gia đình: mãn kinh sớm (trước 45 tuổi), có người thân bị loãng xương.
  • Lối sống: hút thuốc, uống nhiều rượu bia, ít vận động.
  • Dinh dưỡng: thiếu canxi, chất đạm, vitamin D; cân nặng quá thấp.
  • Bệnh lý và thuốc: một số bệnh như cường giáp, tiểu đường; dùng corticosteroid hoặc một số thuốc khác trong thời gian dài.

Nếu bạn có nhiều yếu tố trong danh sách trên, đó là lý do để trao đổi với bác sĩ sớm hơn, thay vì chờ đến khi có triệu chứng.

Vận động chịu lực: "bài tập" mà xương cần

Xương phản ứng với lực tác động. Khi phải nâng đỡ trọng lượng cơ thể hoặc chịu sức kéo của cơ, xương được kích thích để duy trì độ chắc. Viện Quốc gia về Viêm khớp, Bệnh cơ xương và Da Hoa Kỳ (NIAMS) khuyên kết hợp ba nhóm bài tập:

  • Bài tập chịu lực: đi bộ nhanh, chạy bộ, leo cầu thang, khiêu vũ, cầu lông, bóng bàn, quần vợt.
  • Bài tập kháng lực: tập tạ, dây kháng lực, chống đẩy và các động tác dùng trọng lượng cơ thể.
  • Bài tập thăng bằng: thái cực quyền, đi lùi, bước lên xuống bậc, chuyển trọng tâm khi đứng một chân – giúp hạn chế té ngã.

Về thời lượng, NIAMS dẫn hướng dẫn của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ: người lớn nên tập ít nhất 150 phút mỗi tuần ở cường độ vừa (hoặc 75 phút cường độ mạnh), kèm bài tập tăng cơ ít nhất 2 buổi mỗi tuần. Viện Dinh dưỡng Quốc gia cũng khuyến nghị hoạt động thể lực ít nhất 30 phút mỗi ngày.

Nếu đã được chẩn đoán mật độ xương thấp, loãng xương hoặc có bệnh xương khớp, bạn nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu để chọn bài tập an toàn trước khi bắt đầu.

Khi nào nên đi đo mật độ xương?

Đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA, còn gọi là DEXA) giúp bác sĩ đánh giá tình trạng xương và nguy cơ loãng xương. Theo Healthdirect Australia, xét nghiệm này không đau, lượng tia xạ rất thấp và thường mất khoảng 20 phút.

Bạn nên chủ động hỏi bác sĩ về việc đo mật độ xương nếu:

  • Là phụ nữ trên 50 tuổi hoặc nam giới trên 60 tuổi và có thêm yếu tố nguy cơ như người thân từng gãy xương do xương giòn, hút thuốc, uống nhiều rượu, thiếu vitamin D hoặc canxi, nhẹ cân, hay bị ngã, ít vận động hoặc dùng corticosteroid lâu ngày.
  • Từ 70 tuổi trở lên, kể cả khi không có yếu tố nguy cơ nào khác.
  • Từng bị gãy xương chỉ sau một va chạm nhẹ.
  • Nhận thấy mình thấp đi hoặc lưng cong dần.

Kết quả thường được báo bằng chỉ số T (T-score). Bác sĩ sẽ đọc chỉ số này cùng với tuổi, tiền sử té ngã, gãy xương và sức khỏe chung của bạn, vì vậy đừng tự kết luận hay tự xử trí. Nếu vừa bị ngã và đau nhiều, hãy đi khám ngay.

Dinh dưỡng: đủ canxi, vitamin D và chất đạm

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, người 18–49 tuổi cần khoảng 800 mg canxi mỗi ngày; từ 50 đến 74 tuổi là 750–800 mg và từ 75 tuổi là 1.000 mg. Nhu cầu vitamin D là 15 mcg/ngày, từ 75 tuổi là 20 mcg/ngày. Bảng đầy đủ có trong bài nhu cầu canxi mỗi ngày theo độ tuổi.

Một bữa cơm tốt cho xương có thể gồm tép rang, canh cua rau đay, cá nhỏ kho nhừ ăn cả xương, rau lá xanh đậm và chút vừng rang; tuần vài bữa cá béo để có thêm vitamin D. Bạn cũng nên ăn đủ chất đạm, nhiều rau quả và nêm nhạt – Viện Dinh dưỡng khuyến nghị người trưởng thành ăn dưới 5 g muối mỗi ngày.

Hiểu thêm vì sao hai dưỡng chất này cần nhau trong bài canxi và vitamin D: vì sao cần đi cùng nhau. Không hút thuốc và hạn chế rượu bia cũng là cách bảo vệ xương rất đáng làm.

Khi bữa ăn hằng ngày chưa đáp ứng đủ, người trưởng thành có thể tham khảo AusNatures Super Calcium with Vit D – thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhập khẩu từ Úc, mỗi viên nén chứa Calci (từ calci citrat) 333,33 mg và Vitamin D3 (colecalciferol) 5 mcg, dành cho người trưởng thành, cách dùng: uống 1 viên/lần, 2 lần/ngày. Công dụng: Hỗ trợ bổ sung Calci, Vitamin D giúp xương, răng chắc khoẻ. Không dùng cho người tăng calci máu, bệnh gan thận cấp tính, lao phổi, người bị bệnh tiểu đường, người mẫn cảm với bất kỳ thành phần nào của sản phẩm; phụ nữ có thai, cho con bú, người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi dùng. Thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Tóm lại

  • Sau tuổi 40, mật độ xương giảm dần, nhanh hơn ở phụ nữ sau mãn kinh; loãng xương thường không có triệu chứng cho đến khi gãy xương.
  • Kết hợp bài tập chịu lực, kháng lực và thăng bằng, tối thiểu 150 phút cường độ vừa mỗi tuần.
  • Ăn đủ canxi, vitamin D, chất đạm; nêm nhạt, không hút thuốc, hạn chế rượu bia.
  • Hỏi bác sĩ về đo mật độ xương nếu có yếu tố nguy cơ, từ 70 tuổi trở lên hoặc từng gãy xương sau va chạm nhẹ.

Tài liệu tham khảo

Cập nhật 19 tháng 11, 2026

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay điều trị của nhân viên y tế. Thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Sản phẩm liên quan

Bài viết khác